(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.213. అధ్యాయః 213
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
ఈశ్వరేణ హింసాయా దుస్త్యజత్వనిరూపణపూర్వకమర్హింసాప్రశంసనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

దేవదేవ మహాదేవ సర్వదేవనమస్కృత।
యాని ధర్మరహస్యాని శ్రోతుమిచ్ఛామి తాన్యహం॥ 13-213-1(89668)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-213-2x(7486)
రహస్యం శ్రూయతాం దేవి మానుషాణాం సుఖావహం।
నపుంసకేషు వంధ్యాసు వియోనౌ పృథివీతలే॥ 13-213-2(89669)
ఉత్సర్గో రేతసస్తేషు న కార్యో ధర్మకాంక్షిభిః।
ఏతేషు బీజం ప్రక్షిప్తం న చ రోహతి వై ప్రియే॥ 13-213-3(89670)
యత్ర వా తత్ర వా బీజం ధర్మార్థీం నోత్సృజేత్పునః।
నరో బీజవినాశేన లిప్యతే బ్రహ్మహత్యయా॥ 13-213-4(89671)
అహింసా పరమో ధర్మ అహింసా పరమం సుఖం।
అహింసా ధర్మశాస్త్రేషు సర్వేషు పరమం పదం॥ 13-213-5(89672)
దేవతాతిథిశుశ్రూషా సతతం ధర్మశీలతా।
వేదాధ్యయనయజ్ఞాశ్చ తపో దానం దమస్తథా॥ 13-213-6(89673)
ఆచార్యగురుశుశ్రూషా తీర్థాభిగమనం తథా।
అహింసాయా వరారోహే కలాం నార్హంతి షోడశీం॥ 13-213-7(89674)
ఏతత్తే పరమం గుహ్యమాఖ్యాతం పరమార్చితం॥ 13-213-8(89675)
ఉమోవాచ। 13-213-9x(7487)
యద్యధర్మస్తు హింసాయాం కిమర్థమమరోత్తమ।
యజ్ఞేషు పశుబంధేషు హన్యంతే పశవో ద్విజైః॥ 13-213-9(89676)
కథం చ భగవన్భూయో హింసమానా నరాధిపాః।
స్వర్గం సుదుర్గమం యాంతి తదా స్మ రిపుసూదన॥ 13-213-10(89677)
యస్యైవ గోసహస్రాణి వింశతిః స్వాదికాని తు।
అహన్యహని హన్యంతే ద్విజానాం మాంసకారణాత్॥ 13-213-11(89678)
సమాంసం తు స దత్త్వాఽన్నం రంతిదేవో నరాధిపః।
కథం స్వర్గమనుప్రాప్తః పరం కౌతూహలం హి మే॥ 13-213-12(89679)
కింతు ధర్మం న శృణ్వంతి న శ్రద్దధతి వా శ్రుతం।
మృయాం వై వినిర్గత్య మృగాన్హంతి నరాధిపాః॥ 13-213-13(89680)
ఏతత్సర్వం విశేషేణ విస్తరేణ వృషధ్వజ।
శ్రోతుమిచ్ఛామి సర్వజ్ఞ తత్త్వమద్య మమోచ్యతాం॥ 13-213-14(89681)
ఈశ్వర ఉవాచ। 13-213-15x(7488)
బహుమాన్యమిదం దేవి నాస్తి కశ్చిదహింసకః।
శ్రూయతాం కారణం చాత్ర యథాఽనేకవిధం భవేత్॥ 13-213-15(89682)
దృశ్యతే చాపి లోకేఽస్మిన్న హి కశ్చిదహింసకః।
ధరణీసంశ్రితా దేవి సుసూక్ష్మాంశ్చైవ మధ్యమాన్॥ 13-213-16(89683)
సంచరంశ్చరణాభ్యాం చ హంతి జీవాననేకశః।
అజ్ఞానాజ్జ్ఞానతో వాఽపి యో జీవః శయనాసనాత్।
ఉపావిశఞ్శయానశ్చ హంతి జీవాననేకశః॥ 13-213-17(89684)
శిరోవస్త్రేషు యే జీవా నరణాం స్వేదసంభవాః।
తాంశ్చ హింసంతి సతతం దంశాంశ్చ మశకానపి॥ 13-213-18(89685)
జలే జీవాస్తథాఽఽకాశే పృథివీ జీవమాలినీ।
ఏవం జీవాకులే లోకే కోసౌ స్యాద్యస్త్వహింసకః॥ 13-213-19(89686)
స్థూలమధ్యమసూక్ష్మైశ్చ స్వేదవారిమహీరుహైః।
దృశ్యరూపైరదృశ్యైశ్చ నానారూపైశ్చ భామిని॥ 13-213-20(89687)
జీవైస్తతమిదం సర్వమాకాశం పృథివీ తథా।
అన్యోన్యం తే చ హింసంతి దుర్బలాన్బలవత్తరాః॥ 13-213-21(89688)
మత్స్యా మత్స్యాన్గ్రసంతీహ ఖగాశ్చైవ ఖగాంస్తథా।
సరీసృపైశ్చ జీవంతి కపోతాద్యా విహంగమాః॥ 13-213-22(89689)
భూచరాః ఖేచరాశ్చాన్యే క్రవ్యాదా మాంసగృద్ధినః।
సమృద్ధాః పరమాంసైస్తు భక్షేరంస్తేఽపి చాపరైః॥ 13-213-23(89690)
సత్వైః సత్వాని జీవంతి శతశోథ సహస్రశః।
అపీడయిత్వా నైవాన్యం జీవా జీవంతి సుందరి॥ 13-213-24(89691)
స్థూలకాయస్య సత్వస్య ఖరస్య మహిషస్య చ।
జీవస్యైకస్య మాంసేన పయసా రుధిరేణ వా।
తృప్యంతే బహవో జీవాః క్రవ్యాదా మాంసజీవినః॥ 13-213-25(89692)
ఏకో జీవసహస్రాణి సదా ఖాదతి మానవః।
అన్నాద్యస్య చ భోగేన దాన్యసంజ్ఞాని యాని తు॥ 13-213-26(89693)
మాంసధాన్యైః సబీజైశ్చ భోజనం పరివర్జయేత్॥ 13-213-27(89694)
త్రిరాత్రం పంచరాత్రం వా సప్తరాత్రం తథాఽపి వా।
ధాన్యాని యో న హింసేతాహింసకః పరికీర్తితః॥ 13-213-28(89695)
నాశ్నాతి యావతో జీవస్తావత్పుణ్యేన యుజ్యతే।
ఆహారస్య వియోగేన శరీరం పరితప్యతే॥ 13-213-29(89696)
తప్యమానే శరీరే తు శరీరే చేంద్రియాణి తు।
వశే తిష్ఠంతి సుశ్రోణి నృపాణామివ కింకరాః॥ 13-213-30(89697)
నిరుణద్ధీంద్రియాణ్యేవ స సుఖీ స విచక్షణః।
ఇంద్రియాణాం నిరోధేన దానేన చ దమేన చ।
నరః సర్వమవాప్నోతి మనసా యద్యధిచ్ఛతి॥ 13-213-31(89698)
ఏవం మూలమర్హిసాయా ఉపవాసః ప్రకీర్తితః॥ 13-213-32(89699)
ఆహారం కురుతే యస్తు భూమిమాక్రమతే చ యః।
సర్వే తే హింసకా దేవి యథా ధర్మేషు దృశ్యతే॥ 13-213-33(89700)
యథైవాహింసకో దేవి తత్వతో జ్ఞాయతే నరః।
తథా తే సంప్రవక్ష్యామి శ్రూయతాం ధర్మచారిణి॥ 13-213-34(89701)
ఫలాని మూలపర్ణాని భస్మ వా యోపి భక్షయేత్।
అలేఖ్యమివ నిశ్చేష్టం తం మన్యేఽహమహింసకం॥ 13-213-35(89702)
ఆరంభా హింసయా యుక్తా ధూమేనాగ్నిరివావృతాః।
తస్మాద్యస్తు నిరాహారస్తం మన్యేఽహమహింసకం॥ 13-213-36(89703)
యస్తు సర్వం సముత్సృజ్య దీక్షిత్వా నియతః శుచిః।
కృత్వా మండలమర్యాదాం సంకల్పం కురుతే నరః॥ 13-213-37(89704)
యావజ్జీవమనాశిత్వా కాలకాంక్షీ దృఢవ్రతః।
ధ్యానేన తపసా యుక్తస్తం మన్యేఽహమహింసకం॥ 13-213-38(89705)
అన్యథా హి న పశ్యామి నరో యః స్యాదహింసకః।
బహు చింత్యమిదం దేవి నాస్తి కశ్చిదహింసకః॥ 13-213-39(89706)
యతో యతో మహాభాగే హింసా స్యాన్మహతీ తతః।
నివృత్తో మధుమాంసాభ్యాం హింసా త్వల్పతరా భవేత్॥ 13-213-40(89707)
నివృత్తిః పరమో ధర్మో నివృత్తిః పరమం సుఖం।
మనసా వినివృత్తానాం ధర్మస్య నిచయో మహాన్॥ 13-213-41(89708)
మనఃపూర్వాగమా ధర్మా అధర్మాశ్చ న సంశయః।
మనసా బధ్యతే చాపి ముచ్యతే చాపి మానవః॥ 13-213-42(89709)
నిగృహీతే భవేత్స్వర్గో విసృష్టే నరకో ధ్రువః।
ఘాతకః శస్త్రముద్యంయ మనసా చింతయేద్యది॥ 13-213-43(89710)
ఆయుఃక్షయం గతేఽన్యేషాం మృతే తు ప్రహరాంయహం।
ఇతి యో ఘాతకో హన్యాన్న స పాపేన లిప్యతే॥ 13-213-44(89711)
విధినా నిహతాః పూర్వం నిమిత్తం స తు ఘాతకః।
విధిర్హి బలవాందేవి దుస్త్యజం వై పురాకృతం॥ 13-213-45(89712)
జీవాః పురాకృతేనైవ తిర్యగ్యోనిసరీసృపాః।
నానాయోనిషు జాయంతే స్వకర్మపరివేష్టితాః॥ 13-213-46(89713)
నానావిధవిచిత్రాంగా నానాశౌర్యపరాక్రమాః।
నానాభూమిప్రదేశేషు నానాహారశ్చ జంతవః॥ 13-213-47(89714)
జాయమానస్య జీవస్య మృత్యుః పూర్వం ప్రజాయతే।
సుఖం వా యది వా దుఃఖం యథాపూర్వం కృతం తు వా॥ 13-213-48(89715)
ప్రాప్నువంతి నరా మృత్యుం యదా యత్ర చ యేన చ।
నాతిక్రాంతుం హి శక్యః స్యాన్నిదేశః పూర్వకర్మణః॥ 13-213-49(89716)
అప్రమత్తః ప్రమత్తేషు విధిర్జాగర్తి జంతుషు।
న హి తస్య ప్రియః కశ్చిన్న ద్వేష్యో న చ మధ్యమః॥ 13-213-50(89717)
సమః సర్వేషు భూతేషు కాలః కాలం నిరీక్షతే।
గతాయుషో హ్యాక్షిపతే జీవః సర్వస్య దేహినః॥ 13-213-51(89718)
యథా యేన చ మర్తవ్యం నాన్యథా ంరియతే హి సః।
దృశ్యతే న చ లోకేఽస్మిన్భూతో భవ్యో ద్విధా పునః॥ 13-213-52(89719)
విజ్ఞానైర్విక్రమైర్వాఽపి నానామంత్రౌషధైరపి।
యో హి వంచయితుం శక్తో విధేస్తు నియతాం గతిం॥ 13-213-53(89720)
ఏష తేఽభిహితో దేవి జీవహింసావిధిక్రమః॥ ॥ 13-213-54(89721)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి త్రయోదసాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 213 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.